اصطلاحات بازرگانی خارجی

 

لزوم آشنایی با اصطلاحات بازرگانی نقش مهمی در یک تجارت موفق ایفا می نماید. از این رو در این مقاله به معرفی و بررسی مهمترین موارد می پردازیم.

ارزش کالاهای صادراتی در گمرک

به طور کلی کالاهایی که برای صادر شدن به گمرک انتخاب می‌شوند، بدون در نظر گرفت قیمت آن‌ها که در قرارداد نوشته شده است، قابل صدور با ارزش خارج از قیمت خارج از قرارداد می‌باشند که از قبل توسط مرجع رسمی دولتی تعیین می‌شود. قیمت خارجی در یک فهرست به گمرک یا بانک مورد نظر ارسال می‌شود که با توجه به این موضوع می‌توان گفت که صادر کننده کالا در تمام مدت قادر است به تمامی قیمت‌ها دسترسی داشته باشد.

ارزش کالای وارداتی در گمرک

ارزش کالای وارد شده در گمرک بدون در نظر گرفتن نوع کالا، به معنی هزینه سی آی اف (CIF)، هزینه خرید کالا در مبدا با هزینه‌های حمل و نقل، بیمه و باربندی که شامل کلیه هزینه‌های مربوط به افتتاح اعتبار یا هزینه‌های دیگر می‌باشند.

تعرفه گمرکی (HS code harmonized system)

در واقع یک کد هشت رقمی میباشد که جهت شناسایی کالا استفاده میشود. چهار رقم ابتدایی این کد تقریبا در کل جهان ثابت میباشد.

سود بازرگانی (Commercial Profit)

سود بازرگانی مبلغی بوده که علاوه بر حقوق گمرکی و عوارض به هنگام واردات برخی از کالاها گرفته می‌شود. انجام این کار با استناد به مصوبه هیئت وزیران بوده و بیشتر به منظور حمایت از تولیدات داخلی صورت می‌گیرد. میزان سود بازرگانی متغیر بوده و هر ساله می‌تواند تغییر یکند. بنابراین یک عدد ثابت و مشخص نیست. ضمن آنکه سود بازرگانی از تمام کالاها گرفته نشده و مربوط به برخی کالاهای خاص می‌باشد. همچنین سود بازرگانی ارتباطی به کالاهای صادراتی ندارد.

وزن قانونی کالا (Declaration of gross weight)

وزن قانونی زمانی اهمیت پیدا می‌کند که حقوق ورودی کالا براساس وزن آن تعیین شود. براساس قانون گمرک، وزن قانونی کالا برابر است با وزن ناخالصی (وزن با ظرف) که وزن ظرف از آن کم شده باشد و معمولا به این صورت است که در گمرک وزن ظرف‌ها کاملا مشخص و تعیین شده است. بنابراین به راحتی می‌توان آنها را کم کرد. وزن قانونی مبنایی برای پرداخت عوارض و حقوق گمرکی خواهد شد.

حقوق ورودی گمرک(Customs duty fees)

به عوارضی که صاحب کالا در هنگام ورود به گمرک به سازمان گمرک پرداخت می کند حقوق ورودی می گویند در تعریف دیگر صاحب کالا باید درصدی از ارزش کالا های وارداتی خود را به عنوان حقوق ورودی به سازمان گمرک پرداخت کند.

برای محاسبه حقوق و عوارض گمرکی ارزش (CIF) واحد کالا ضروری است ، بنابراین اول باید سیف کالا محاسبه گردد .

ارزش ( CIF) = ارزش کالا + هزینه بیمه + هزینه حمل

برای بدست آوردن ارزش کالا، می بایست ارزش واحد کالا از روی فاکتور خرید، در نرخ رسمی ارز موجود در اظهارنامه ضرب شود. هزینه بیمه نیز در اظهارنامه مشخص می باشد و همچنین باید ارزش ریالی هزینه حمل بدست آید. و از مجموع این سه مبلغ ارزش سیف کالا بدست می آید.

حال برای محاسبه حقوق گمرکی  کافی است ارزش به دست آمده ( CIF) را در نرخ ماخذ حقوق ورودی ضرب نماییم.

قبلا اشاره شد که گمرک علاوه بر حقوق گمرکی ،مالیات ها و عوارض دیگر نیز که به موجب قانون مسئول وصول آن است دریافت می نماید. بنابر این مالیات و عوارض و هلال احمر و … را محاسبه می نماییم. و در نهایت برای محاسبه، تمامی این موارد با هم جمع می شوند.

حقوق ورودی = حقوق گمرکی ( نرخ ماخذ حقوق ورودی  + (CIF  x مالیات و عوارض ارزش افزوده + هلال احمر+ …

 هزینه های گمرکی را با حقوق ورودی کالا و سود بازرگانی اشتباه نگیرید.

حقوق ورودی مربوط به واردات قطعی است که گمرک آن را جداگانه می گیرد.

به عمده صادرات، تعرفه گمرکی تعلق نمی گیرد. کالاهای صادراتی از پرداخت 75 درصد هزینه های باربری و تخلیه و بارگیری و انبارداری معاف هستند.

فرم SD

فرم اس دی سندی است که تولید کننده کالا با در نظر گرفتن آن به صورت کتبی اقرار می‌کند که کالای تولید شده، با توجه به استاندارد خواسته شده آن تولید شده است.

فرم MD

اظهارنامه تولید کننده کالا است که با در نظر گرفتن آن تایید می‌کند کالا براساس ضوابط استاندارد تولید شده است.

بسته‌بندی (Packing)

تمامی اقلام و مواد به همان صورتی که وارد می شوند، برای بسته بندی ، چیدن و جدا کردن کالاها استفاده شده می شوند، به جز موادی مانند پوشال، کاغذ، پشم شیشه، تراشه و غیره که به صورت فله برای بسته بندی وارد می شوند. محفظه ها و بارچین ها نیز مستثنی هستند.

بیجک(Exit Permission)

سندی است که توسط انباردار برای صاحب کالا و یا نماینده قانونی وی، پس از ترخیص کالا از گمرک و رؤیت پروانه سبز گمرکی، صادر می گردد.

پروانه تردد(Permit Traffic)

پروانه تردد ، برگه‌اي است كه توسط سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای برابر قانون تردد وسايط نقليه خارجی از قلمرو هر کشور صادر می شود و مشخصات عمليات حمل و نقل و وسايل نقليه خارجی، اعم از نام مرز ورودی و خروجی، طول و مسير تردد، زمان سفر و مدت زمان مجاز رانندگی برای هر راننده و … وسيله نقليه خارجی را تعيين می كند.

اين پروانه توسط نمايندگی سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای در پايانه‌های مرزی صادر و در بدو ورود، به رانندگان وسايل نقليه خارجی داده می شود و تردد وسايط نقليه خارجی بدون همراه داشتن اين پروانه تردد، در جاده های كشورها ممنوع می باشد.

پروانه صادراتی(Export Permission)

صدور این سند از جانب گمرک به معنای آن است که عملیات ارزیابی به اتمام رسیده و صاحب کالا با گمرک تسویه حساب نموده و می تواند مقدمات خروج کالای خود را از گمرک فراهم نماید.

کوتاژ(Cottage)

عملیات ثبت اظهارنامه‌ها در دفاتر گمرکی

حقوق گمرکی (Customs Duties)

 همه کالاها زمانی که وارد کشور میشوند لازم است تا درصدی از ارزش کل خود را به عنوان حقوق گمرکی به گمرک بپردازند. این عدد در کل جهان ۴ درصد میباشد. تمام دولت ها در عوض واردات یک کالا مبلغی را از صاحب کالا دریافت میکنند.

بارنامه آن بورد (On board)

در این شکل حمل و نقل کالای ارسال در قسمت خن کشتی باربری قرار میگیرد و دلیل این کار مطمئن شدن هر دو طرف برای سالم رسیدن کالا به مقصد است.

بارنامه آن دک (On Deck)

وقتی که در قسمت خن کشتی باربری جایی برای کالا نباشد، به ناچار کالا روی عرشه قرار خواهد گرفت. در این شیوه امنیت بار به شکل قابل توجهی کاهش میابد و به همین دلیل بانک ها چنین حمل و نقلی را قبول نمیکنند.

FCL

در این نوع کانتینر کل کالای موجود در آن تنها متعلق به یک پروانه گمرکی است.

LCL

در این کانتینر فضای داخلی آن اشتراکی است. واردکنندگان کالا بسته به نوع و حجم بار ممکن است از این کانتیر استفاده کنند.

دموراژ ( Demur-rage)

جریمه دیرکرد عودت کانتینر میباشد. در فرایند حمل و نقل تاخیر اجتناب ناپذیر است. یکی از هزینه هایی که برای جبران این تاخیر دریافت میشود، دموراژ نام دارد. کانتینری که کالا شما در آن قرار دارد در حقیقت به صورت اجاره ای از طرف شرکت کشتیرانی در اختیار شما قرار گرفته است. در هنگام تخلیه کالا باید هزینه آن پرداخت شود.

دیسپچ ( Dispatch)

دیسپچ حالتی است که در آن کالا زودتر از زمان تعیین شده تخلیه میشود. در چنین حالتی بر طبق قرارداد از پیش منعقد شده به علت سرعت در حمل کالا مبلغی جهت پاداش به چارتر پرداخت خواهد شد. طول مدت این مبلغ از طریق متن قرارداد قابل محاسبه و استناد است.

پته گمرکی (Custom transpire)

برخی کالاهای خاص میتوانند تحت عنوان پته ی گمرکی ترخیص شوند. کالاهایی که از نظر پارامتر های مشخصی مثل تعداد و ارزش، کالای تجاری محسوب نشوند و تنها مناسب موسسه های تحقیقاتی و کارخانه های تولیدی باشند. کالاهای مسافری بارنامه مخصوص به خود را دارند، این بارنامه (که دارای سقف مالی مشخص است) پته گمرکی نامیده میشود.

لندینگ کرافت (Landing craft)

ناوچه آبی خاکی، یک وسیله حمل و نقل دریایی است. این وسیله در ابتدای ساخت خود تنها برای جابجایی نیروی نظامی کاربرد داشت. امروزه به غیر از کاربرد نظامی از این وسیله جهت جابجایی کانتینر ها در صادرات و واردات نیز استفاده میشود.

دوبه یا بارج (Barge)

دوبه وسیله حمل و نقل دریایی است که برای حمل کالا های سنگین مورد استفاده قرار میگیرد. سطح دوبه کاملا مسطح است.

اسناد حمل ( Shipping documents)

سند قرارداد حمل, رسيد دريافت كالا و سند مالكيت آن است. همچنين بارنامه سندي است كه زمان ادعاي خسارت از شرکت بيمه مي تواند به عنوان پشتوانه مورد استفاده واقع شود. مهم ترین جزئیات بارنامه شامل موارد زیر می باشد:

شرح كالا

تاریخ صدور

هزينه حمل پرداختی  

علائم تجاري

نام كشتي حامل و حمل كننده كالا

بنادر بارگيری و تخليه

گيرنده كالا و نام و نشاني شخصي كه ورود اجناس به اطلاع او مي رسد

تعداد نسخه هاي بارنامه كه به صورت اصل صادر شده است

اظهارنامه كالا (Goods Declaration)

اطلاعاتی از کالا است كه بر روي برگي كه گمرك تعيين نموده تنظيم مي شود. در اين اظهارنامه اشخاص ذينفع روش گمركی را كه بايد در مورد كالا اجرا شود ذكر مي كنند و مشخصاتي را كه از نظر گمرك براي اجرای ان روش لازم است قيد مي شود.

اظهارنامه مبدا (Declaration of Origin)

عبارت است از يك شرح مقتضي در رابطه با مبدا كالای ساخته شده كه در موقع صدور کالا توسط سازنده, توليد كننده , تهيه كننده , صادر كننده يا هر شخص صلاحيت دار ديگري در فاكتور تجاري يا هر سند ديگري كه مربوط به كالا باشد ذكر مي شود.

گواهی بیمه (Insurance Certificate)

گواهی بیمه، سند و برگه‌ای است که نشان می‌دهد بیمه‌نامه برای کالای مذکور صادر شده است و این کار توسط شرکت‌های بیمه‌ای در داخل یا خارج از کشور صورت می‌گیرد. گواهی بیمه برگه‌ای است که معمولا قابلیت انتقال ندارد. اين گواهي در بعضي از كشورها بايد روي فرم خاصي كه حاوي تائيد يك سازمان اداري مستقل (براي مثال اتاق بازرگاني) باشد صادر شود.

سیاهه‌ی تجاری (Commercial Invoice)

سیاهه‌ی تجاری برگه‌ای است که در آن مشخصات مربوط به کالا نوشته و از جانب فروشنده به نام خریدار صادر خواهد شد. در واقع براساس این سند هزینه‌ی کالای مورد نظر به حساب خریدار زده خواهد شد. سیاهه‌ی تجاری باید حاوی برخی اطلاعات مهم از قبیل مشخصات خریدار و فروشنده، وزن کالا، ویژگی‌های کالا، قیمت، شرایط پرداخت هزینه و برخی موارد دیگر باشد.

پیش‌فاکتور یا پروفرما (Proforma Invoice)

از اصلی‌ترین اصطلاحات مهم در بازرگانی خارجی است و یک سند یا توافق‌نامه‌ی اولیه محسوب می‌شود و بعد از آن که خریدار و فروشنده به توافق اولیه در خصوص معامله دست یافتند، فروشنده‌ی کالا، پیش ‌فاکتور را به نام خریدار صادر می‌کند. با استفاده از این پیش‌فاکتور، خریدار می‌تواند در کشور خود مقدمات ثبت سفارش کالا را انجام دهد.

مانيفست (Manifest)

فهرست محمولات كشتي، قطار يا كاروانی از كاميون ها كه بيشتر از يك بارنامه دارند. در فارسي مي توان آن را فهرست كل كالا خواند كه حاوي ريز كليه برنامه هاي مربوط به محموله است. اين فهرست كل زماني عرضه مي شود كه محموله تجاري به گمرك مقصد مي رسد.

ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه (Shipper)

ﻫﻢ ﺑﺮای ﺷﺨﺼﯽ ﮐﻪ ﮐﺎﻻ را ﺑﺮای ﺣﻤﻞ ﺗﺤﻮﯾﻞ ﻣﯽ دﻫﺪ و ﻫﻢ ﺑﺮای ﺷﺨﺼﯽ ﮐﻪ ﻗﺮار داد را ﺑﺎ ﺣﻤﻞ ﮐﻨﻨﺪه ﻣﯽ‌ﺑﻨﺪد ﮐﺎرﺑﺮد دارد.

استریپ (strip)

در اصطلاحات بازرگانی به تخلیه کالا از کانتینر و انتقال به کامیون  استریپ گفته می شود، که معمولا توسط لیفتراک انجام می‌گیرد و مراحل آن به شرح ذیل می باسد:

ارائه لیست جا به جایی به محوطه استریپ، مراجعه صاحب ترخیص کار با در دست داشتن برگه جا به جایی و عملیات استریپ نیز بخش‌های جداگانه‌ای دارد که شامل چهار مرحله می‌شود:

فک پلمپ در حضور نماینده ی صاحب کالا، خالی کردن بار با کارگر یا لیفتراک، انتقال کانتینر خالی به دپو کشتیرانی، تحویل رسید کانتینر

استافینگ (stuffing)

استافینگ به عملیاتی گفته می‌شود که در آن کالای مورد نظر از کامیون به داخل کانتینر منتقل می‌شود. استافینگ نیز معمولا عکس استریپ خواهد بود و شامل مراحل به شرح ذیل می باشد:

ارائه نامه کشتیرانی به محوطه ی نگهدارنده ی کانتینر، تحویل لیست رسوب کانتینر به واحد عملیات، ثبت در سیستم اسنادی و زدن پذیرش، مراجعه بار شمار و کشنده به ترمینال کانتینر خالی جهت انتقال کانتینر، ثبت کانتینرهای ورودی دی سیستم هند هلد، چیدمان بار درون کانتینر به شکل کارگری یا لیفتراکی، چک کردن بار پس از تائید نماینده صاحب کالا و پلمپ محوطه و پلمپ کشتیرانی، مراجعه به پورت اپراتور و قرار دادن کانتینر در لیست کشتی، هماهنگی و تحویل کانتینر به پورت اپراتور و اخذ رسید با مهر.

ترانشیپ (Transshipment)

ترانشیپ نیز همانند کراس استافینگ یکی از روش های حمل و نقل کالا در دریاست، با این تفاوت که در ترانشیپ دیگر بارگیری و تخلیه وجود ندارد. کالا مستقیما وارد کشتی دیگری برای ارسال به مقصد خواهد شد.

ترانزیت(Transit)

به جابجایی کالاهای گمرک نشده که از یک گمرک به گمرک دیگر منتقل می شود ترانزیت می گویند. به عبارت دیگر به کالایی که از سمت فروشنده ارسال شده اما هنوز به دست خریدار نرسیده باشد کالای ترانزیتی می‌گویند.

كارنه تير (TIR Carnet)

سند ترانزيتی بين المللی كالا از راه زميني است كه در مبدا صادر مي شود. به موجب آن كالا از كشورهاي بين راه تا مقصد كه به طور ترانزيت عبور مي كند با این سند نيازي به انجام تشريفات ترانزيت در مرز ورودی و خروجی آن ها نخواهد داشت.

دامپینگ (Dumping)

یعنی کالایی را ارزان تر از قیمت تمام شده آن به کشور های دیگر بفروشیم یا صادر کنیم. این اصطلاح در بازار جهانی قیمت شکنی یا بازارشکنی نیز نامیده میشود.